{"id":128235,"date":"2026-09-16T05:54:56","date_gmt":"2026-09-16T05:54:56","guid":{"rendered":"https:\/\/alj.com\/spotlight-by-fady-jameel\/how-can-social-enterprise-contribute-to-a-brighter-future\/"},"modified":"2026-09-17T06:16:13","modified_gmt":"2026-09-17T06:16:13","slug":"how-can-social-enterprise-contribute-to-a-brighter-future","status":"publish","type":"spotlight-fadyjameel","link":"https:\/\/www.death.io\/tr\/spotlight-by-fady-jameel\/how-can-social-enterprise-contribute-to-a-brighter-future\/","title":{"rendered":"Sosyal giri\u015fim daha parlak bir gelece\u011fe nas\u0131l katk\u0131da bulunabilir?"},"content":{"rendered":"

Sosyal giri\u015fimler d\u00fcnya genelinde b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. D\u00fcnya Ekonomik Forumu<\/a>\u2019nun (WEF) yak\u0131n tarihli bir raporuna<\/a> g\u00f6re, d\u00fcnya genelinde art\u0131k k\u00e2r\u0131 de\u011fil amac\u0131 \u00f6nceliklendiren yakla\u015f\u0131k 10 milyon sosyal giri\u015fim bulunuyor. Bu programlar, Afrika, Asya ve Orta Do\u011fu\u2019daki geli\u015fmekte olan pazarlar dahil olmak \u00fczere birden fazla k\u0131tada 80\u2019den fazla farkl\u0131 \u00fclkeye yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. Toplamda y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2 trilyon ABD dolar\u0131 gelir elde ediyorlar ve ailelerine bakmakta veya faturalar\u0131n\u0131 \u00f6demekte zorlanacak insanlar i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 200 milyon i\u015f yarat\u0131yorlar.[1]<\/sup><\/a><\/p>\n

Bu sekt\u00f6r toplamda, 1,57 trilyon ABD dolar\u0131 hacmindeki giyim sekt\u00f6r\u00fcnden bile daha b\u00fcy\u00fck ve 875 milyar ABD dolar\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki reklam sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn iki kat\u0131ndan daha fazla hacme sahip. Dahas\u0131, sekt\u00f6r cinsiyet e\u015fitli\u011finin iyile\u015ftirilmesine de yard\u0131mc\u0131 oluyor. Sosyal giri\u015fimlerin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 kad\u0131nlar<\/a> taraf\u0131ndan y\u00f6netilirken, geleneksel i\u015fletmelerde bu oran yakla\u015f\u0131k %20\u2019dir. Peki, sosyal giri\u015fimlerden bahsederken tam olarak ne demek istiyoruz ve hayatlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmede bu kadar etkililer mi?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sosyal giri\u015fim eylemleri<\/h2>\n

G\u00fcney Afrika\u2019da bekar anne bir anne olan Qiqa Nyangiw i\u00e7in sosyal giri\u015fim, ailesine bakmak i\u00e7in yeterli para kazanmak anlam\u0131na geliyor. \u00c7ocuk hibeleri ve devlet bak\u0131m \u00f6demeleri temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yetersizdi ve gelecek \u00e7ok k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

\u201cHayat s\u00fcrekli bir sava\u015ft\u0131. Aileye bakan tek ki\u015fi olarak i\u015fsizlik a\u011f\u0131r bir y\u00fckt\u00fc. Stres bunalt\u0131c\u0131yd\u0131, duygusal olarak yoruldum ve \u00e7aresiz kald\u0131m. A\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z geceler oldu. Herhangi birinden yard\u0131m istemekten \u00e7ok utan\u0131rd\u0131m\u201d<\/em> diyerek bahsediyor o g\u00fcnlerden[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\"\"Ancak 2010 y\u0131l\u0131ndan bu yana G\u00fcney Afrika genelinde binlerce insan\u0131n kullan\u0131lmayan giysi ve di\u011fer \u00fcr\u00fcnleri toplayarak onar\u0131p k\u00e2r elde etmek amac\u0131yla ikinci el pazarlarda yeniden satmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan TCB<\/a> (Taking Care of Business) adl\u0131 bir sosyal giri\u015fim program\u0131 onun kurtulu\u015fu oldu. Qiqa, art\u0131k bo\u015f erzak dolab\u0131 endi\u015fesi ya\u015famadan sofras\u0131na yemek koyabildi\u011fini ve bunun kendisine hayal bile edemedi\u011fi bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k duygusu verdi\u011fini anlat\u0131yor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hik\u00e2yesi hi\u00e7 de s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 de\u011fil. TCB, d\u00fcnya genelinde en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyan topluluklara beceri, ekipman ve ba\u011flant\u0131lar sa\u011flayan sosyal giri\u015fim programlar\u0131ndan yaln\u0131zca biridir. Sosyal giri\u015fim programlar\u0131, geleneksel \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fletmelerinin ve devlet deste\u011finin istihdam ve g\u00fcvenlik i\u00e7in yeterince f\u0131rsat sunamad\u0131\u011f\u0131 alanlardaki bo\u015flu\u011fu doldurur.<\/p>\n

Sosyal giri\u015fimler \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde olabilir, ancak genellikle kendi operasyonlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in gelir sa\u011flarken ayn\u0131 zamanda bir sosyal ihtiyac\u0131 da kar\u015f\u0131lamay\u0131 ama\u00e7larlar. Ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi te\u015fvik etmek i\u00e7in geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki giri\u015fimcilere k\u00fc\u00e7\u00fck krediler sa\u011flayan mikro finans kurulu\u015flar\u0131 olabilirler. Veya geli\u015fmekte olan pazarlarda etik tedarik\u00e7ilerden edinilen mallar\u0131 satarak \u00e7ift\u00e7ileri destekleyen adil ticaret i\u015fletmeleri olabilir. Ya da ya\u015fam kalitesini art\u0131rmak amac\u0131yla yeni istihdam olanaklar\u0131 yaratarak yerel topluluklara maddi kaynak aktaran topluluk kalk\u0131nma kurulu\u015flar\u0131 olabilir. Hatta r\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f gibi \u00e7evre dostu enerji kaynaklar\u0131ndan gelir elde eden, yerel halk\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yenilenebilir enerji kolektifleri bile olabilirler.<\/p>\n

Sosyal giri\u015fimler tar\u0131m ve imalattan finansal hizmetlere ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine kadar pek \u00e7ok farkl\u0131 alanda varl\u0131k g\u00f6stermektedir. Bu giri\u015fimlerin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 insan hayal g\u00fcc\u00fc ve giri\u015fimcili\u011fi belirledi\u011fi i\u00e7in pek \u00e7ok farkl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7e\u015fitlilik sergileyebilirler. \u00c7e\u015fitliliklerini g\u00f6stermek i\u00e7in d\u00fcnya genelindeki topluluklar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131nda \u015fimdiden fark yaratan birka\u00e7 dikkat \u00e7ekici \u00f6rne\u011fe bakal\u0131m.<\/p>\n

Brezilya merkezli Green Mining<\/a>, \u015firketlerin t\u00fcketicilerden \u00fcr\u00fcn ambalajlar\u0131n\u0131 al\u0131p ve tedarik zincirine iade etmelerine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 \u2018ters lojistik\u2019 teknolojisi geli\u015ftirdi. \u015eimdiye kadar 10,1 milyon kg istenmeyen ambalaj tekrar kullan\u0131ld\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te 12,7 milyon kg gereksiz karbon emisyonu tasarrufu sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

Gana merkezli EMFED Farms<\/a> ya\u015fl\u0131 veya sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015famayan ve i\u015f\u00e7ilik maliyetini pe\u015fin olarak kar\u015f\u0131layamayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kakao \u00fcreticilerine i\u015fletme y\u00f6netimi hizmetleri sunuyor. EMFED, ilk be\u015f y\u0131ll\u0131k operasyonunda ortalama verimi 484 kg\u2019dan 894 kg\u2019a \u00e7\u0131kard\u0131 ve \u00e7ift\u00e7ilerin ortalama net gelirinde %49\u2019luk bir y\u0131ll\u0131k bile\u015fik b\u00fcy\u00fcme art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Banglade\u015f merkezli Classical Handmade Products<\/a>, k\u00fcresel pazarlara yerli hammaddelerden yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnleri sunarken k\u0131rsal kesimleri desteklemek i\u00e7in 4.500 i\u015f yaratt\u0131. \u00a0Bu program, d\u00fczenli t\u0131bbi kontrollerin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in g\u00fcvenli ve rahat \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na \u00f6ncelik veriyor.<\/p>\n

\u00dcrd\u00fcn\u2019de Jordan River Foundation<\/a>, yerel kad\u0131nlar taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve daha sonra d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda IKEA ma\u011fazalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sat\u0131lan \u0131smarlama el sanatlar\u0131n\u0131 sergiliyor. Bu program, kaliteli el i\u015f\u00e7ili\u011fini, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 ve yal\u0131n \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor ve \u015fimdiye kadar yakla\u015f\u0131k 80.000 ki\u015fiye fayda sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Meksika\u2019da Hipocampus Centros de Aprendizaje<\/a>, 1-6 ya\u015f grubundaki \u00e7ocuklar i\u00e7in uygun fiyatl\u0131 \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 ve e\u011fitimi sa\u011flamaktad\u0131r. Yerel kad\u0131nlara i\u015f sa\u011flamakta, bak\u0131c\u0131lar\u0131n kendi gelirlerini olu\u015fturmaya odaklanmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmakta ve yeni nesil giri\u015fimcilerin geli\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. 2016 y\u0131l\u0131ndan bu yana, be\u015f Meksika eyaletinde (Guanajuato, Michoac\u00e1n, Veracruz, Meksika Eyaleti ve Durango) 12 \u00f6\u011frenim merkezi kurmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu giri\u015fimler ve daha y\u00fczlercesi, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki t\u00fcm i\u015fletmelerin %3\u2019\u00fcn\u00fc ve k\u00fcresel GSY\u0130H\u2019nin %2\u2019sinden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturan b\u00fcy\u00fck bir ticaret b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc temsil ediyor.[3]<\/sup><\/a><\/p>\n

\u00c7evresel, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel faydalar\u0131yla sosyal giri\u015fimler, her yerde olumlu de\u011fi\u015fime ilham verme g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Peki daha da y\u00fckselmelerini engelleyen nedir?<\/p>\n

Sosyal giri\u015fimlerin ilerlemesini engelleyen nedir?<\/h2>\n

WEF, etkili olduklar\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, sosyal giri\u015fimlerin piyasaya giri\u015ften geni\u015flemeye kadar yolculuklar\u0131n\u0131n her a\u015famas\u0131nda benzersiz zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir.[4]<\/sup><\/a><\/p>\n